۱

سِت گادین، بزرگِ علم بازاریابی و مدیریت در کتابش به نام «قبایل» مفهوم بسیار جالبی را عنوان می کند. از زمانی که این کتاب را خواندم نگاه جدیدی به کار و فعالیتم پیدا کردم و با ذوق آن را به نزدیکانم هم می گویم.

پیشینه ست گادین برای من خیلی جذاب است، او در رشته کامپیوتر و بعد از آن فلسفه تحصیل کرده و بعد سراغ رشته MBA در دانشگاه استنفورد رفته است. دلیل جذابیت این روند تحصیلی ست گادین برایم این است که مرا یاد صحبت دوستم، مریم می اندازد. مریم از کارشناسی رشته اش کامپیوتر بوده و چند سال پیگیر آموزش های فنی تخصصی و تدریس شده ولی از جایی به بعد علاقه مند به فلسفه و بعد فلسفه تعلیم و تربیت می شود و سر از رشته تکنولوژی آموزشی در میاورد تا به نوعی در این رشته علایقش را ترکیب کند و خوشبختانه الان همکلاسی و دوست نزدیکم است.

مریم آرزو دارد که کاش روزی در واحد های درسی دانشجوهای کامپیوتر، فلسفه هم گنجانده شود. همچنین در واحدهای درسی دانشجوهای علوم انسانی مثل علوم تربیتی دروس برنامه نویسی به طور جدی گنجانده شود. مریم می گوید بچه های کامپیوتر بعد از مدتی مثل ربات می شوند و فقط کد می زنند و فراموش می کنند که فکر کنند در خدمت چه فلسفه و هدفی دارند کار می کنند. از طرفی دیگر بچه های علوم تربیتی فقط حرف می زنند، فلسفه بافی می کنند و غالبا خروجی ملموس و موثری ندارند و حتی اعتمادبنفش آن ها را هم ندارند. تجربه من هم این موضوع را تایید می کند و امیدوارم روزی این اتفاق بیوفتد.

۲

برویم سراغ مفهوم قبیله، ست گادین می گوید بزرگ ترین رهبران همیشه کسانی بودند که راهی را شروع کردند، کسانی که منتظر دیگران نماندند و بجای نق زدن، کار خود را آغاز کردند. مثلا جیمی ویلز، خالق ویکی پدیا از نظر او یک رهبر است. کسی که ایده ویکی و وبلاگ نویسی را آغاز کرد و امروز کمتر کسی است که بارها به ویکی پدیا مراجعه نکرده باشد. در واقع جیمی ویلز یک قبیله ساخته است و توانسته است هنرمندانه افراد زیادی را عضو قبیله اش کند.

از نظر گادین قبیله یعنی گروهی از افرادی که همفکرند، با یکدیگر در ارتباطند و برای رسیدن به یک ایده به یکدیگر کمک می کنند. همه انسان ها نیاز دارند که به چیزی تعلق داشته باشند و این احساس تعلق یک مکانیزم برای بقا انسان است. ما تمایل داریم به گروهی تعلق داشته باشیم که همفکر ما هستند و به کمک یکدیگر برای رسیدن به هدفی تلاش کنیم.

انسان ها به سمت رهبران و ایده های آنها جذب می شوند و تمایل دارند تا در این مسیر همراه قبیله باشند و با رهبر قبیله و دیگر اعضا ارتباط داشته باشند.

نکته خیلی مهم و قشنگ این کانسپت این است که او تاکید می کند که

قبیله ای می تواند موفق باشد که رهبر آن به دنبال رشد اعضای قبیله اش باشد و نه رشد جایگاه خودش، و اگر هم رشد می کند نتیجه تلاشش در جهت رشد دیگران باشد.

۳

ما می توانیم به فعالیتمان در شبکه های اجتماعی و فضای وب، از این زاویه نگاه کنیم. یعنی به تولید محتوایمان فقط از دید آنکه خودمان را رشد دهیم و درآمدی کسب کنیم نگاه نکنیم. تلاش کنیم تا یک ایده ارزشمند داشته باشیم تا بتونیم هم به کارمان معنا بدهیم، هم برای رسیدن به آن به همراهانمان کمک کنیم تا ضمن رشد خودمان آنها هم کنارمان رشد کنند.

۴

چند روز پیش به خواهر کوچکم همین موضوع را می گفتم. او که ده سال بیشتر ندارد ادمین یک گروه کتابخوانی کودک است و هشت ماه است که هر روز در کانالشان محتوا تولید می کنند، بازخوانی کتاب دارند، معرفی کتاب و نویسندگان کودک و غیره. گاهی فعالیت دوستانش در گروه کم می شود. به او می گفتم سراغ دوستانش برود و جویا شود که چرا فعالیتشان کم شده و سعی کند کمکشان کند.

مثلا اگر کتاب خوبی ندارند تا بخوانند و معرفی کنند به آنها کتاب امانت بدهد یا بهشان کتاب معرفی کند، اگر مشکل تولید دارند به آنها آموزش بدهد و اینها. به او گفتم گروه کتابخوانی اش را مثل یک قبیله ببیند و تلاش کند تا اعضای قبیله اش همزمان با خودش رشد کنند، وگرنه رغبت آنها از همراهی با گروه کم می شود و روز به روز احساس می کنند فاصله شان با رهبر قبیله بیشتر شده است و ناامید می شوند.

خواهرم به دقت گوش کرد و حالا چند روز است حواسم به گروه هست، فعالیت دوستانش بیشتر شده و گویا فسقلیِ عملگرایّ ما اینبار هم فوری به دنبال اجرای آموخته جدیدش رفته است.

۵

ست گادین موسس چندین شرکت و استارت آپ است و یک آژانس تبلیغاتی دارد ولی این روزها اصلی ترین فعالیتش وبلاگ نویسی و تولید و فروش محصولات آموزشی (نمونه هایی از دوره های آنلاین او) است و این انتخاب او هم می تواند الهام بخش باشد. او به همه توصیه می کند تا برای بهتر کردن اوضاع جهان گوشه ای را انتخاب کنند و سعی کنند با ایجاد یک قبیله و تولید مداوم محتوای آموزشی، گام به گام تلاش کنند ایده کوچک خود را به منصه ظهور برسانند.

مدل فکری ست گادین را بسیار می پسندم و چند وقتیست من هم به قبیله او پیوستم.