۱

در سالهای گذشته شاهد این اتفاق هستیم که خیلی از افراد مشهور، در حوزه های پرطرفدار مثل روانشناسی، بعد از مدتی که طرفداران زیادی پیدا می کنند و در قبال فروش محصولات و خدمات آموزشی شان پول خوبی به جیب می زنند، افشا می شود که  اصلا در زمینه ای که مدعی هستند هیچ مدرک تحصیلی و رزومه تخصصی نداشته!

مثلا هفته پیش که این اتفاق درباره دکتر علیرضا شیری افتاد و مستندات متعددی منتشر شد که گویای این حقیقت است که ادعاهای زیاد آقای دکتر درباره مدارک تحصیلی از دانشگاه آکسفورد و کمبریج و سوابق کاری خارج از کشورش دروغ است و تنها مدرک ایشان یک مدرک پزشکی عمومی پرحاشیه در ایران است و بس. قبل تر هم چنین مواردی را شاهد بودیم.

متاسفانه مثال های این گونه در حیطه های مختلف زیاد داریم.

یک نکته عجیب دیگر هم آن است که این افراد حتی بعد از افشاگری درمورد سوابقشان همچنان طرفدارانشان را دارند! کسانی که به محض مطرح کردن نقدهایی درباره مرادشان رگشان بیرون می زند و خشمگین می شوند.

۲

ناخودآگاه یاد عصر سقراط می افتم؛

یعنی پونصد سال قبل از میلاد مسیح در یونان، که افرادی معروف به سوفیست ها از مهارت سخنوری و سفسطه استفاده می کردند و به واسطه بیان شیوا و فریبنده شان افراد را جذب می کردند.

آنها معتقد بودند آدم ها به جای کشف حقیقت باید سخنوری، جدل و سیاست رو یاد بگیرند چون کشف حقیقت بیهوده است و سودی ندارد! بسیار موفق هم بودند و عموم مردم را جذب کردند و از آموزش سفسطه کردن به مردم درآمد خوبی هم کسب می کردند. یکی از آموزش های جذابشان این بود که به مردم یاد می دادند چطور در دادگاه های نوظهور آتن با سفسطه کردن روی رای قاضی ها تاثیر بگذارند و برنده پرورنده های قضایی شوند…

و سقراط در این زمان متولد شد، سقراط در راه روشنگری و مبارزه با همین سوفیست ها بود که جام زهر را در زندان نوشید و به استقبال مرگ رفت…

بگذریم، بیایم به زمان حال!

۳

درباره فعالیت پرسود سوفیست های ایران امروز دو نکته مهم وجود داره:

یک اینکه چرا هیچ قانونی در این بیست سال وجود نداشته است که به فردی مثل دکتر شیری بگوید شما صلاحیت های ابتدایی برگزاری دوره های تخصصی روانشناسی را نداری؟

هیچ وقت یادم نمی رورد که برای برگزاری یک دوره آموزشی کوچک در یکی از مدارس برای کار پایان نامه ام، با اینکه همسرم هم مدیر مدرسه بود، مجبور شدم به اداره استان بروم و از فیلتر دقیقا ۹ نفر با بدبختی بگذرم. مجوز هم آخر با امضای چندین شرط داده شد!! 

آن وقت میبینم ایشان در دانشگاه، تلوزیون و تدایکس و هزارجای دیگر بیست سال است دوره های آموزشی مثلا تخصصی برگزار می کند و بارها در دانشگاه ها و تریبون های مختلف از خاطرات دروغینش در کمبریج و آکسفورد گفته است و با این حرف ها محصولات آموزشی چند میلیون تومانی اش هم به مردم فروخته و همچنان می فروشد!

باور کنید کلاهبرداری فقط فروختن کرم معمولی به جای کرم حلزون نیست!! ضمن اینکه کرم معمولی آسیبی به مردم وارد نمیکند ولی آموزش های غلط و غیرتخصصی می تواند به چند نسل آسیب وارد کند و سلامت روان و جسم انسان ها را مورد تهدید قرار دهد.

۴

نکته دوم آن که، چرا عموم مردم ما جذب سخنرانان قهار می شوند نه متخصصان واقعی؟

تصور می کنم که یک دلیلش آن است که ما وقتی به مشکلی روبرو می شویم بیشتر از آن که بدنبال ریشه یابی و راه حل باشیم دنبال حرف های قشنگ می گردیم! چون راحتتر و جذاب ترند. اصلا حوصله نداریم برای حل یک مسئله چند جلسه مشاوره رویم، مطالعه کنیم و مسئله را عمیق بررسی کنیم.

اما دوست داریم حرفای هیجانی و احساسی یک مثلا آقای دکتری را در پادکست های شیک ده دقیقه ای گوش کنیم! یا حتی گاهی چند میلیون تومان بدیم یک بسته بخریم شامل چند ساعت سخنرانی ایشان و به خودمون افتخار کنیم که دنبال حل علمی مسئله هایمان هستیم و برای آن هزینه می کنیم! آخرش هم به هیچ راهکار عملی هم نرسیم!

این یکی از بزرگترین دام هایی که خیلی اوقات گرفتارش می شویم:

۵

راهکارهای عملی:

این مسئله ابعاد مختلفی دارد، ولی دو راهکار عملیاتی که بنظرم می رسد عبارتند از:

   ۱- هر کدام از ما وظیفه داریم در جایگاه خودمان و به اندازه ای که می توانیم اهمیت برخورد عملی با مسائل را در جامعه به بحث بگذاریم تا افراد اهمیت تخصص و نگاه علمی را درک کنند و در این زمینه نگاه انتقادی داشته باشند و دل به فروشندگانی با حرف های جذاب و توخالی نسپارند.

   ۲- متخصصان حوزه های مختلف تلاش کنند زبانشان را به زبان عموم نزدیک کنند، مگر انیشتین نمی گفت زمانی می تونی ادعا کنی که چیزی را یاد گرفتی که بتوانی ان را برای مادر بزرگت توضیح دهی؟

متخصصان عزیز دست از قلمبه سلمبه گویی ها و کمالگرایی ها بردارید و وارد صحنه شوید، با دنیای دیجیتال آشتی کنید و در این فضا محتوا تولید کنید و با ارائه خدمات و محصولات آموزشی باکیفیت، عرصه را برای سوفیست های زمان تنگ کنید.

جامعه ما نیاز به سقراط هایی دارد که در زمینه های مختلف وارد میدان شوند و با خلاقیت و تداوم به مردم کمک کنند تا مسئله هایشان را با نگاه علمی بررسی کنند.