یکی از چالش های اساسی در آموزش آنلاین، حفظ ارتباط و تداوم یادگیری است.

لازمه حفظ این تداوم، آن است که بین سه اصل مهم حضور شناختی، حضور اجتماعی و حضور تدریسی تعادل و هماهنگی وجود داشته باشد.

اما این سه اصل به چه معنا هستند؟

حضور شناختی:

یادگیرندگان در دوره های آموزش آنلاین باید درگیر فعالیت هایی شوند که آنها را به مطالعه و تفکر وا دارد.

تمرین ها و فعالیت های فردی و تحلیلی جز جدایی ناپذیر یک دوره آنلاین استاندارد است.

علاوه بر این، طراح دوره باید در نظر داشته باشد که به یادگیرندگان ماهی گیری را آموزش دهد. مثلا پایگاه های اطلاعاتی را معرفی کند و نمونه هایی از منابع معتبر را نشان دهد سپس فعالیت هایی را مشخص کند که مخاطبان را به تفکر در خلوتشان ترغیب کند.

افراط در فعالیت ها و پروژه های تیمی، خطری است که یادگیرندگان را از یادگیری عمیق محروم می کند.

یادگیری عمیق زمانی رخ می دهد که افراد درباره موضوعی مشخص که نسبت به آن احساس نیاز می کنند، متمرکز شوند و تلاش کنند دریافت شخصی از آن را کسب کنند.

.

حضور اجتماعی:

تحقیقات نشان می دهد، ایجاد تعامل با سایر یادگیرندگان تاثیر انکارناپذیری بر یادگیری دارد.

بنابراین لازم است تمهیداتی در نظر گرفته شود که افراد بتوانند با یکدیگر بحث و تبادیل نظر داشته باشند.

درباره ابهامات، چالش ها و دغدغه هایشان گفتگو کنند و تلاش کنند یکدیگر را راهنمایی کنند.

چالش طراح دوره در فراهم کردن حضور اجتماعی آن است که فضای امنی را فراهم کند که افراد بدون نگرانی از قضاوت شدن، در آن فعالیت کنند و دیدگاه هایشان را ابراز کنند.

لازمه ایجاد فضای انجام فعالیت های اجتماعی این است که برای هر واحد درسی زمان نسبتا زیادی در نظر گرفته شود.

بنابراین مدرس دوره باید حجم مطالب ارائه شده را کم کند و به فرصت تعامل و بحث های گروهی اضافه کند.

.

حضور تدریسی:

منظور از حضور تدریسی، ارائه مستقیم مطالب است.

در دوره های آنلاین باید تعادلی بین فعالیت یادگیرندگان و ارائه آموزش توسط مدرس وجود داشته باشد.

اگر میزان آموزش مستقیم زیاد باشد، فرصت فعالیت و تفکر را از یادگیرنده می گیرد و اگر میزان آموزش مستقیم کم باشد، انگیزه و یادگیری یادگیرندگان کم می شود. مثلا ممکن است مفاهیم اصلی آموزشی اشتباه برداشت شود.

اینکه میزان آموزش مستقیم و فعالیت های یادگیرنده در یک دوره باید چه نسبتی داشته باشد، بستگی به موضوع، سن و سطح یادگیرندگان دارد. مثلا پیشنهاد می شود در دروس دانشگاهی که مخاطب بزرگسال است و پیشنیازهای لازم را دارد؛ این نسبت ۵۰/۵۰ باشد.

در آموزش آنلاین این سه اصل باید متعادل نگه داشته شود. هر زمان دوره آموزش به سمت یکی از این سه اصل برود تعادل به هم می ریزد و کل معادله بهم می ریزد و یادگیری صدمه می بیند.

مثالی از تجربه ام بزنم، در دوره ای آنلاین شرکت کردم، مدرس روزهای نخست چند لینک و ۴-۵ کتاب را به اشتراک گذاشت و سوالاتی مطرح کرد. ما به سوالات پاسخ دادیم. بازخوردی به پاسخ هایمان داده شد و متوجه شدیم ایراداتی داشتیم.

روز دوم هم سوالات دیگری مطرح کرد و تا چند روز این روند ادامه داشت گاهی هم بازخورد فراموش می شد. حضور تدریسی در این دوره نادیده گرفته شده بود. ما دریافت های متفاوتی داشتیم و ذهنمان پر از گره و سوتفاهم شده بود.

به همین خاطر جرات صحبت در گروه هم نداشتیم. پس حضور اجتماعی مان هم کمرنگ شد. به تدریج انگیزه مان از بین رفت و حضور شناختی مان هم کم شد، چون ناامید شدیم از یادگیری، محترمانه سوال هم می پرسیدیم، مدرس منبع دیگری معرفی می کرد و از زیر آموزش مستقیم در می رفت! احتمالا فکر می کرد از روشی نوین استفاده می کند!! ولی نمی دانست که تعادل دوره را کاملا بهم ریخته است.

.

مدل اجتماع کاوشگر

از مدل سه وجهی که نام بردیم در برخی از منابع به عنوان مدل اجتماع کاوشگر یاد شده است. اگر تمایل دارید بیشتر در این باره مطالعه کنید حتما مروری بر دو کتابی که در منبع آورده ام، داشته باشید.

.

نکته مهم:

ما به عنوان یادگیرنده باید توانایی مدیریت فعالیت های اجتماعی و فردی مان را داشته باشیم. خصوصا در دنیای امروز که فعالیت های ما با دنیای دیجیتال گره خورده است، بسیار مهم است که بتوانم علاوه بر فعالیت در فضاهای اجتماعی، تامل فردی نیز داشته باشیم. فعالیت افراطی در فضاهای اجتماعی مثل تلگرام و اینستاگرام و جلسات حضوری بدون تامل فردی، ما را به فردی مصرف کننده و سطحی تبدیل می کند.

تعادل یعنی اینکه در خلوتمان مطالعه و تفکر را تجربه کنیم سپس با اشتراک گذاشتن نتیجه یافته هایمان، آنها را در افراد مرتبط چالش بکشیم.

.

منبع:

برداشتی از سه فصل (۴/۵/۶) کتاب E-Learning in the 21st Century اثر گریسون استاد دانشگاه Calgary کانادا (۲۰۱۷)

و کتاب «یادگیری در اجتماع برخط»، تالیف کارن کر و ترجمه اکبر مومنی راد و مریم پورجمشیدی، نشر دانشگاه بوعلی سینا

The post ایجاد تعادل در آموزش آنلاین first appeared on سمیه رزبان.

شب گذشته در صفحه اینستاگرامم تبادل نظری در باب راهکارهای عملیاتی برای عبور آموزش و پرورش از بحران کرونا، داشتیم.

بنا به درخواست یکی از مدیران کارگروه آموزشی آموزش و پرورش تهران، پیشنهاداتی را در این باره مکتوب کرده و آن ها را در صفحه ام به اشتراک گذاشتم، و از همه متخصصان حوزه آموزش، معلمان و والدین دعوت کردم تا نظرات خود را درباره این پیشنهادات مطرح کنند تا به کمک هم آنها را تکمیل و چکش کاری کنیم.

یکی از دوستان که به زعم بنده، از فعالان درجه یک حوزه آموزش هستند، نقدی بر پیشنهاداتم وارد کردند و گفتند: “جمع بندی شما شبیه کانکس برای یک زلزله زده است نه ساختن یک ساختمان مقاوم!”

از تعبیر زیبایی استفاده کردند و علت آن این بود که نیمی از پیشنهادات بنده، مربوط به بهبود تلوزیون آموزشی فعلی بود و ایشان اساسا با این برنامه های تلوزیونی مخالف هستند و معتقدند بازدهی ندارند.

تا حدودی حق با ایشان است ولی باید بافتی که در آن قرار گرفتیم را مروری کنیم و با توجه به آن چاره ای بیاندیشیم.

آنچه بر فعالان حوزه آموزش مسلم است، این واقعیت تلخ است که آموزش و پرورش ما سالها بنای خود را با مواد اولیه غیراستاندارد و ارزان، بدون توجه به استانداردهای ساخت و توسط افرادی بدون تخصص مرتبط بنا کرده است. دیوارهایی سست و کج و ماوجی که هر از گاهی بخش هایی از آن ریزش می کرد ولی موقتا ماله ای کشیده میشد و به لطف حضور خیّرین رفع میشد تا انشالله بعدا فکری شود. حالا زلزله ای به نام کرونا باعث فرو ریختن این بنا و نمایان شدن ایرادات بنیادین آن شده است.

حالا در تلاش است آوار بعد از زلزله را جمع کند و باز هم بدنبال راهکارهایی کوتاه مدت است تا دانش آموزان آواره نمانند! تلوزیون آموشی نقش کانکس های بعد از زلزله را دارند. کانکس در زمان و مکان مناسب خودش راهکاری به صرفه و معقول است برای فراهم کردن چهار دیواری حداقلی برای مردمی که آواره شدند، که در آن مدتی را سپری کنند تا بنایی مقاوم ساخته شود.

اما مشکل زمانی تشدید می شود که ساخت بناها به درازا بکشد یا فراموش شوند!! و مردم مجبور شوند، سرما، گرما، طوفان و سیل ها را در همین کانکس ها بگذرانند و رنج بکشند.

 استفاده از تلوزیون آموزشی هم در این روزها با توجه به دسترسی همگانی دانش آموزان، به صرفه و معقول است، ولی باید به موازات آن، به فکر ساختن بنایی مقاوم و اثاث کشی به آن باشیم. هرگز نمی توانیم از این رسانه توقع داشته باشیم رسالتی به این بزرگی (آموزش) را به دوش بکشد. نقش تلوزیون در بهترین حالت ارائه اطلاعات است.

در نظرسنجی مخاطبان گرامیم نیز با من هم عقیده بودند که باید هر چه زودتر ساخت بنای مقاوم را آغاز کرد. باید بستری جامع و تخصصی را برای آموزش الکترونیکی فراهم کرد.

سایت جامعی که توسط متخصصین حوزه آموزش طراحی شود و در آن معلمان و دانش آموزان تعامل داشته باشند، کلاس های آنلاین برگزار شود، منابع آموزشی مثل انیمیشن، فیلم، تصویر و متن به طور منجسم در آن به اشتراک گذاشته شود، تمرین و بازخوردها در آن انجام شود و خلاصه مرجعی یکپارچه و جامع برای آموزش دانش آموزانمان باشد.

تعدادی از دوستان خسته و ناامید گفتند، اینها همه شوآف است و بعد از این بحران دوباره آش همان آش است و کاسه همان کاسه. نمی دانم… شاید هم…

ولی دوست دارم امیدوار باشم. دوست دارم فکر کنم کرونا تلنگری است که تصمیم گیرندگان حوزه آموزش را به فکر وا داشته است و حال در اندیشه اجرای طرح های بلند مدت اند. به فکر فراهم ساختن محیط های یادگیری غنی، جذاب و منعطف برای دانش آموزان زیر نظر متخصصان آموزش تراز اول کشور و با تاسی از تجربیات آموزشی کشورهای موفق در این حوزه، همان بنایی که دیگر با هیچ زلزله ای فرو نریزد.

آرزو که بر جوانان عیب نیست. هست؟!

The post تلوزیون آموزشی و کانکس! first appeared on سمیه رزبان.